Archiwa tagu: dietetyk

Nutrigenomika

Nutrigenomika: Rewolucja w Personalizowanej Dietetyce na Podstawie Najnowszych Badań

Nutrigenomika to dynamicznie rozwijająca się dziedzina nauki, która bada interakcje między genotypem a dietą, umożliwiając tworzenie spersonalizowanych zaleceń żywieniowych. W ciągu ostatnich kilku lat nastąpił znaczący postęp w tej dziedzinie, zarówno w zakresie badań naukowych, jak i zastosowań klinicznych.

Nutrigenomika łączy genomikę z nauką o żywieniu, analizując, jak różnice genetyczne wpływają na metabolizm składników odżywczych i jak dieta może modyfikować ekspresję genów. Dzięki temu możliwe jest opracowanie indywidualnych planów żywieniowych, które wspierają zdrowie i zapobiegają chorobom.

Pojęcie nutrigenomiki (ang. nutrigenomics) zaczęło funkcjonować na początku XXI wieku, chociaż jej fundamenty naukowe sięgają lat 90. XX wieku.

1999–2000 r. – termin nutrigenomics pojawia się w literaturze naukowej i jest używany do opisania nowego kierunku badań łączącego genetykę, biologię molekularną i nauki o żywieniu.

2001 r. – oficjalne zakończenie projektu Human Genome Project przyspiesza rozwój dziedzin takich jak nutrigenomika i nutrigenetyka.

2004 r. – opublikowanie wielu kluczowych prac i powstanie pierwszych ośrodków badawczych dedykowanych nutrigenomice.

2000 – obecnie – szybki rozwój technologii sekwencjonowania DNA i obliczeń bioinformatycznych umożliwia tworzenie spersonalizowanych zaleceń żywieniowych.

Nutrigenomika – bada, jak składniki diety wpływają na ekspresję genów (czyli jak odżywianie „włącza” lub „wyłącza” niektóre geny).

Nutrigenetyka – analizuje, jak nasze geny wpływają na to, jak organizm reaguje na różne składniki odżywcze.

Kluczowe założenia nutrigenomiki:

Każdy z nas inaczej reaguje na jedzenie

To, co jednej osobie sprzyja zdrowiu, dla innej może być neutralne lub nawet szkodliwe – wszystko zależy od genotypu. Przykład: niektórzy ludzie dobrze tolerują kofeinę, a inni – z powodu genetycznie wolniejszego metabolizmu – mogą mieć po niej nadciśnienie czy problemy ze snem.

Jedzenie może wpływać na geny

Składniki odżywcze oddziałują nie tylko na nasze ciało, ale też na poziom komórkowy – mogą aktywować lub hamować geny związane np. z procesami zapalnymi, starzeniem się czy odpornością. Ten proces określa się jako nutriepigenetyka.

Spersonalizowane żywienie przyszłością medycyny Nutrigenomika dąży do tego, by dostosować dietę do profilu genetycznego każdej osoby. Takie podejście może zapobiegać chorobom cywilizacyjnym (np. otyłości, cukrzycy, chorobom serca) i wspierać leczenie już istniejących problemów zdrowotnych.

Przykłady zastosowania nutrigenomiki:

1. Kofeina i gen CYP1A2

Gen CYP1A2 odpowiada za tempo metabolizmu kofeiny. Osoby z wariantem „wolnego metabolizmu” są bardziej narażone na: nadciśnienie, zawały serca przy wysokim spożyciu kawy. Zastosowanie: zalecenie ograniczenia kofeiny u osób z tym wariantem genetycznym.

2. Nietolerancja laktozy
Gen LCT Gen LCT reguluje produkcję laktazy — enzymu trawiącego laktozę. Niektóre osoby mają warianty powodujące spadek aktywności laktazy z wiekiem. Zastosowanie: dieta bezlaktozowa u osób z genetyczną nietolerancją, nawet bez objawów.

3. Wchłanianie kwasu foliowego
Gen MTHFR Mutacja w genie MTHFR (np. C677T) może obniżać zdolność przetwarzania folianów. Może prowadzić do: hiperhomocysteinemii, zwiększonego ryzyka chorób serca, wad cewy nerwowej u płodu. Zastosowanie: suplementacja aktywną formą folianu (5-MTHF), a nie zwykłym kwasem foliowym.

4. Otyłość i gen FTO
Warianty genu FTO są związane z większym apetytem i skłonnością do gromadzenia tkanki tłuszczowej. Osoby z tym wariantem: mogą silniej reagować na wysokokaloryczną dietę, częściej odczuwają głód. Zastosowanie: personalizacja diety (więcej błonnika, niski indeks glikemiczny), wsparcie psychodietetyczne.

5. Reakcja na tłuszcze
Gen APOA2 Gen APOA2 reguluje odpowiedź organizmu na spożycie tłuszczów nasyconych. Niektóre warianty zwiększają ryzyko otyłości przy diecie bogatej w tłuszcze nasycone. Zastosowanie: zmniejszenie ilości tłuszczów nasyconych (np. masła, tłustego mięsa) u osób z tym wariantem.

6. Witamina D i gen VDR
Gen VDR wpływa na wchłanianie i wykorzystanie witaminy D. Osoby z niekorzystnymi wariantami mogą potrzebować wyższej suplementacji.
Zastosowanie: indywidualne dawkowanie witaminy D, niezależnie od poziomu we krwi.

7. Zdolność do utrzymania masy ciała. Gen TCF7L2.
Warianty tego genu wiążą się z ryzykiem insulinooporności i cukrzycy typu 2.
Zastosowanie: profilaktyczna dieta niskocukrowa i aktywność fizyczna u osób z podwyższonym ryzykiem.

Najnowsze badania i kierunki rozwoju

Zastosowanie w profilaktyce i leczeniu chorób przewlekłych.

Nutrigenomika znajduje zastosowanie w opracowywaniu spersonalizowanych strategii żywieniowych w profilaktyce i terapii chorób takich jak:

Otyłość – identyfikacja genów wpływających na metabolizm i apetyt.

Cukrzyca typu 2 – dostosowanie diety do indywidualnych predyspozycji genetycznych.

Choroby sercowo-naczyniowe – analiza genów związanych z metabolizmem lipidów.

Nowotwory – badania nad wpływem składników diety na ekspresję genów związanych z procesami nowotworowymi .

Rozwój badań nad nutriepigenomiką

Nutrigenomika coraz częściej koncentruje się na epigenetyce, czyli badaniu, jak dieta wpływa na zmiany w ekspresji genów bez modyfikacji samego DNA. Badania wskazują, że zarówno dieta matki, jak i ojca mogą wpływać na zdrowie potomstwa poprzez mechanizmy epigenetyczne. _{en.wikipedia.org}

Wykorzystanie sztucznej inteligencji w analizie danych genetycznych

Nowoczesne platformy wykorzystują AI do interpretacji złożonych danych genetycznych i metabolicznych, co pozwala na tworzenie spersonalizowanych zaleceń dietetycznych. Przykładem jest program EPLIMO, który łączy analizę genetyczną z algorytmami AI, oferując indywidualne plany żywieniowe i suplementacyjne. _{IMARC Group (imarcgroup.com).}

Rozwój rynku nutrigenomiki

Rynek nutrigenomiki dynamicznie rośnie, z prognozowanym wzrostem wartości do ponad 2,3 mld USD do 2032 roku. Wzrost ten napędzają postępy w testach genetycznych, rosnąca świadomość konsumentów oraz zapotrzebowanie na spersonalizowaną opiekę zdrowotną. _{globenewswire.com}

Rozwój testów genetycznych i dostępność dla konsumentów

Coraz więcej firm oferuje testy genetyczne dostępne bezpośrednio dla konsumentów, umożliwiające analizę predyspozycji genetycznych związanych z metabolizmem składników odżywczych. Integracja tych testów z platformami cyfrowymi i telemedycyną zwiększa ich dostępność i wygodę użytkowania.

Badania nad bioaktywnymi składnikami diety

Trwają intensywne badania nad wpływem bioaktywnych składników diety, takich jak polifenole czy kwasy tłuszczowe omega-3, na ekspresję genów i procesy komórkowe, w tym autofagię. Wykazano, że niektóre z tych związków mogą modulować procesy związane z rozwojem chorób przewlekłych i nowotworów. _reddit.com

Kluczowe publikacje i wydarzenia w historii nutrigenomiki

Kaput & Rodriguez (2004)

📄 „Nutritional Genomics: Discovering the Path to Personalized Nutrition” Jedna z pierwszych książek i przeglądowych prac, które systematyzują wiedzę o nutrigenomice. Autorzy podkreślają potrzebę integracji genetyki, biologii molekularnej i dietetyki.
_{https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK63672/}

Afman & Müller (2006)

📄 „Nutrigenomics: From Molecular Nutrition to Prevention of Disease” Artykuł w prestiżowym czasopiśmie Journal of the American Dietetic Association. Opisuje, jak dieta może wpływać na ekspresję genów i zmieniać funkcje metaboliczne.
_{DOI: 10.1016/j.jada.2006.03.009}

German et al. (2004)

📄 „Nutrigenomics and Individualized Diets: From Molecules to Culture” Artykuł w Science, który wprowadza pojęcie nutrigenomiki do szerszej publiczności naukowej. Omawia nie tylko mechanizmy biologiczne, ale też aspekty społeczne i kulturowe spersonalizowanej diety.
_{DOI: 10.1126/science.1091994}

Müller & Kersten (2003)

📄 „Nutrigenomics: Goals and Strategies” Jeden z pierwszych artykułów, które precyzyjnie definiują cele i metody badań nutrigenomicznych. Koncentruje się na analizie transkryptomu – zestawu wszystkich aktywnych genów w odpowiedzi na składniki odżywcze.
_{DOI: 10.1079/PNS2002225}

Powstanie konsorcjum NuGO (2004)

The European Nutrigenomics Organisation (NuGO) Międzynarodowe konsorcjum badawcze wspierane przez UE, skupione na badaniach z zakresu nutrigenomiki i metabolomiki. Umożliwiło rozwój standardów badań i współpracę między ośrodkami w Europie.
_{http://www.nugo.org}

Wyzwania i perspektywy

Mimo obiecujących wyników, nutrigenomika stoi przed wyzwaniami.

Złożoność interakcji gen–dieta–środowisko Problem: Wpływ diety na ekspresję genów zależy od wielu czynników – genotypu, mikrobiomu, stylu życia, leków. Konsekwencja: Trudno jednoznacznie przypisać konkretne efekty zdrowotne pojedynczym składnikom diety.
Brak standaryzacji testów genetycznych Różne firmy stosują odmienne panele genów, metody analizy i interpretacji. Ryzyko: Nieporównywalne wyniki, trudność w ich zastosowaniu klinicznym.
Etyka i prywatność danych genetycznych Obawy dotyczące przechowywania i komercyjnego wykorzystywania danych DNA. Wymaga regulacji i zaufania społecznego, szczególnie w kontekście firm prywatnych.
Ograniczona liczba badań długoterminowych Większość badań to badania obserwacyjne lub krótkoterminowe. Potrzeba: badań randomizowanych z długim okresem obserwacji, obejmujących różnorodne populacje.
Zrozumienie wyników przez pacjentów Osoby bez przygotowania biologicznego mogą błędnie interpretować testy DTC („Direct-To-Consumer”). Konieczne jest wsparcie profesjonalistów (genetyków, dietetyków klinicznych).

Perspektywy rozwoju nutrigenomiki

Spersonalizowana medycyna i dietetyka
Nutrigenomika wpisuje się w szerszy trend medycyny precyzyjnej. Możliwość tworzenia indywidualnych planów żywieniowych na podstawie: genotypu, metabolomu, mikrobiomu, stylu życia.
Integracja z AI i big data
Nowoczesne algorytmy uczenia maszynowego pozwalają analizować duże zbiory danych nutrigenomicznych. Korzyść: skuteczniejsze przewidywanie ryzyka chorób i reakcji na dietę.
Zastosowanie w profilaktyce chorób cywilizacyjnych
Dzięki wczesnemu wykrywaniu genetycznych predyspozycji: cukrzycy typu 2, otyłości, chorób serca, niektórych nowotworów, możliwe będzie wdrożenie spersonalizowanej prewencji.
Postęp w nutriepigenomice
Badania nad tym, jak dieta wpływa na „włączanie” i „wyłączanie” genów bez zmiany DNA (epigenetyka). Perspektywa wpływania na zdrowie nie tylko jednostki, ale też potomstwa (dziedziczenie epigenetyczne).
Rozwój mikrobiomiki w połączeniu z nutrigenomiką
Mikrobiom odgrywa rolę pośrednika między dietą a ekspresją genów gospodarza. Łączenie danych genetycznych i mikrobiologicznych daje pełniejszy obraz zdrowia metabolicznego.

Co przyniesie przyszłość?

W przyszłości nutrigenomika będzie coraz bardziej zintegrowana z codzienną medycyną i dietetyką.
Możliwa personalizacja suplementacji, probiotykoterapii, zaleceń żywieniowych już od dzieciństwa.
Rozwój tzw. nutricji predykcyjnej – przewidywania przyszłych stanów zdrowia na podstawie genotypu i diety.

🧬 Podsumowanie

Nutrigenomika oferuje obiecujące możliwości w zakresie personalizacji diety i leczenia, przyczyniając się do poprawy zdrowia i jakości życia ludzi na całym świecie.

Geneza dietetyki

Dodaj komentarz

Definicja dietetyki

Dietetyka, nauka zajmująca się wpływem pożywienia na zdrowie człowieka, ma korzenie sięgające tysięcy lat wstecz. Choć dziś kojarzy się głównie z nowoczesnymi zaleceniami żywieniowymi i badaniami naukowymi, jej początki były ściśle związane z filozofią, medycyną i obserwacjami codziennego życia. Historia dietetyki pokazuje, jak przez wieki zmieniały się nasze poglądy na temat jedzenia i jego roli w zdrowiu człowieka.

Starożytne korzenie dietetyki

Już w starożytności ludzie zauważyli związek między jedzeniem a zdrowiem.

W Egipcie i Mezopotamii stosowano różne diety w celach leczniczych, oparte na obserwacji działania lokalnych produktów, takich jak miód, daktyle czy zioła.

Jednak największy wpływ na rozwój dietetyki w antyku mieli Grecy. Hipokrates, grecki lekarz, uważany za ojca medycyny, już w V w. p. n. e. wskazywał na znaczenie diety w profilaktyce i leczeniu chorób. Jego słynne powiedzenie: „Niech pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem” do dziś jest podstawą filozofii zdrowego żywienia. Hipokrates uważał, że odpowiednio dobrana dieta może wspierać równowagę czterech humorów organizmu: krwi, flegmy, żółci i czarnej żółci.

W starożytnych Indiach rozwinęła się ajurweda, system medycyny naturalnej, który kładł duży nacisk na indywidualne podejście do żywienia i równowagę między ciałem, umysłem i duszą.

Również w Chinach istniały rozbudowane systemy dietetyczne oparte na teorii yin i yang oraz pięciu żywiołach.

Średniowiecze – wpływ medycyny arabskiej i religii.

W średniowieczu wiedza o diecie opierała się głównie na tekstach starożytnych, które przetrwały dzięki uczonym arabskim. Awicenna, jeden z najwybitniejszych lekarzy tamtej epoki, w swoim dziele „Kanon medycyny” szczegółowo opisał wpływ różnych pokarmów na organizm.Religia również odgrywała istotną rolę w kształtowaniu podejścia do jedzenia. Chrześcijaństwo propagowało posty jako formę oczyszczania ciała i ducha, co w pewnym sensie można uznać za pierwowzór dzisiejszych diet detoksykacyjnych.

Renesans – powrót do nauki i eksperymentów

Renesans przyniósł odrodzenie nauki i ponowne zainteresowanie badaniem ludzkiego ciała. W tym okresie zaczęto bardziej systematycznie analizować wpływ poszczególnych składników odżywczych na zdrowie. Uczeni, tacy jak Paracelsus, zwracali uwagę na chemiczne właściwości pożywienia i jego rolę w leczeniu chorób.

XVIII I XIX wiek

W XVIII i XIX wieku pojawiły się pierwsze badania naukowe dotyczące składników odżywczych. Francuski chemik Antoine Lavoisier zrewolucjonizował podejście do jedzenia, badając procesy spalania i metabolizmu. Odkrycia dotyczące witamin, białek, tłuszczów i węglowodanów w XIX wieku zapoczątkowały naukowe podejście do żywienia.

Photo by Photo By: Kaboompics.com on Pexels.com

Antoine Lavoisier (1743–1794) był wybitnym francuskim chemikiem, znanym przede wszystkim z rewolucjonizowania chemii jako nauki. Jego prace nad procesami spalania i oddychania dostarczyły fundamentalnej wiedzy, która później stała się podstawą rozwoju dietetyki. Lavoisier był jednym z pierwszych naukowców, którzy zaczęli badać procesy metaboliczne zachodzące w organizmie człowieka, co znacząco wpłynęło na zrozumienie roli pożywienia w produkcji energii.

Badania nad spalaniem i metabolizmem

Lavoisier zauważył, że proces spalania (oksydacja) i oddychanie mają wiele wspólnego. Przeprowadził serię eksperymentów, które dowiodły, że podczas oddychania organizm zużywa tlen i produkuje dwutlenek węgla. Było to przełomowe odkrycie, ponieważ wcześniej nie rozumiano, w jaki sposób organizm wytwarza energię. Lavoisier opracował specjalne urządzenie – kalorymetr lodowy – które pozwalało mierzyć ilość ciepła wytwarzanego przez organizm podczas spalania pokarmów. Eksperymenty te potwierdziły, że jedzenie jest źródłem energii, a procesy metaboliczne w organizmie przypominają spalanie paliwa w piecu. Było to kluczowe dla zrozumienia, że pożywienie dostarcza energii potrzebnej do podtrzymania życia.

Eksperymenty z różnymi rodzajami pokarmów

Lavoisier badał wpływ różnych rodzajów pożywienia na procesy metaboliczne. Odkrył, że węglowodany, białka i tłuszcze mają różną wartość energetyczną, co zapoczątkowało myślenie o bilansie energetycznym. Choć jego badania nie były jeszcze tak precyzyjne jak współczesne metody, stworzył podstawy, które pozwoliły późniejszym naukowcom określić kaloryczność pokarmów.

Znaczenie badań naukowych Lavoisiera dla dietetyki

Prace Lavoisiera były kamieniem milowym w naukowym podejściu do żywienia. Dzięki jego badaniom zaczęto traktować jedzenie nie tylko jako środek do zaspokojenia głodu, ale także jako źródło energii niezbędnej do funkcjonowania organizmu. Utorował drogę do zrozumienia roli składników odżywczych w procesach życiowych, co miało ogromne znaczenie dla rozwoju dietetyki jako nauki. Antoine Lavoisier nie tylko zrewolucjonizował chemię, ale także stworzył fundamenty dla zrozumienia, jak organizm ludzki przetwarza jedzenie na energię. Jego badania nad spalaniem i metabolizmem były kluczowe dla powstania dietetyki jako nauki. Jego podejście do badania procesów fizjologicznych z perspektywy chemicznej zainspirowało kolejne pokolenia naukowców i przyczyniło się do rozwoju nowoczesnych metod analizowania wpływu diety na zdrowie.

Rozwój dietetyki w XIX i XX wieku

W XIX wieku nastąpił znaczący postęp w badaniach nad składnikami pokarmowymi. Odkryto witaminy, minerały i inne niezbędne substancje odżywcze. Wiele epidemii, takich jak szkorbut, spowodowanych niedoborami żywieniowymi, zwróciło uwagę na znaczenie odpowiedniej diety. I wojna światowa spowodowała niedobory żywności, co przyspieszyło badania nad żywieniem i opracowanie zbilansowanych diet.Powstanie dietetyki jako nauki.

W XX wieku rozwój dietetyki przyspieszył dzięki badaniom klinicznym i lepszemu zrozumieniu fizjologii człowieka. Powstały pierwsze wytyczne żywieniowe, które miały na celu poprawę zdrowia publicznego. Dietetyka zaczęła się kształtować jako samodzielna dziedzina nauki. Powstały pierwsze szkoły dietetyczne, a dietetycy zaczęli pracować w szpitalach, ośrodkach zdrowia i prywatnych praktykach.

Dietetyka współczesna

Dziś dietetyka jest dziedziną interdyscyplinarną, łączącą biologię, chemię, medycynę i psychologię. Coraz większy nacisk kładzie się na personalizację diety, uwzględniającą indywidualne potrzeby organizmu, genetykę i styl życia.

Jednocześnie pojawiają się nowe wyzwania, takie jak walka z otyłością, chorobami cywilizacyjnymi czy wpływ produkcji żywności na środowisko. Współczesna dietetyka jest odpowiedzią nie tylko na takie choroby jak cukrzyca, choroby serca i nowotwory, ale także odgrywa kluczową rolę w leczeniu wielu chorób, takich jak celiakia, nietolerancje pokarmowe, choroby nerek i wątroby.

Nowe technologie, takie jak aplikacje mobilne i analizy składu ciała, ułatwiają monitorowanie diety i osiąganie celów żywieniowych.

Rozwój dietetyki w Polsce

Photo by Karolina Grabowska on Pexels.com

Dietetyka w Polsce przeszła długą drogę od niszowej dziedziny do jednej z najbardziej popularnych i poszukiwanych specjalizacji. Choć korzenie dietetyki sięgają głęboko w przeszłość, to jej dynamiczny rozwój w Polsce przypada na ostatnie kilkadziesiąt lat.

Pierwsze wzmianki o dietetyce w Polsce pojawiają się w okresie międzywojennym, głównie w kontekście szpitalnictwa i żywienia zbiorowego.

W okresie powojennym, wraz z rozwojem służby zdrowia zaczęły powstawać pierwsze stanowiska dla dietetyków w szpitalach i zakładach żywienia. Jednak dietetyka była wówczas dziedziną mało rozwiniętą i często marginalizowaną.

W latach 90. i na początku XXI wieku przemiany ustrojowe w Polsce otworzyły nowe możliwości rozwoju dla dietetyki. Powstały pierwsze prywatne gabinety dietetyczne, a dietetycy zaczęli oferować swoje usługi indywidualnym klientom. Zwiększone zainteresowanie zdrowym stylem życia i profilaktyką chorób przyczyniło się do popularności dietetyki. Powstały nowe kierunki studiów związane z żywieniem i dietetyką, co zwiększyło liczbę wykwalifikowanych specjalistów.

W ostatnich latach nastąpiła profesjonalizacja zawodu dietetyka. Powstały organizacje zrzeszające dietetyków, takie jak Polskie Towarzystwo Dietetyki, które dbają o podnoszenie standardów zawodowych. Dietetycy coraz częściej specjalizują się w określonych dziedzinach, takich jak dietetyka sportowa, dziecięca, onkologiczna czy wegetariańska. Tematy związane z żywieniem i dietetyką są coraz częściej poruszane w mediach, co przyczynia się do popularyzacji wiedzy o zdrowym odżywianiu.

Choć sytuacja poprawia się, wciąż brakuje kompleksowych regulacji prawnych dotyczących zawodu dietetyka. Dietetyka w Polsce przeżywa obecnie dynamiczny rozwój. Coraz więcej osób zdaje sobie sprawę z wpływu diety na zdrowie i sięga po profesjonalną pomoc dietetyczną. Jednakże, aby zapewnić wysoką jakość usług, konieczne jest dalsze doskonalenie systemu kształcenia dietetyków oraz wprowadzenie odpowiednich regulacji prawnych.

Podsumowanie

Geneza dietetyki to fascynująca podróż przez wieki, ukazująca ewolucję naszego podejścia do jedzenia i zdrowia. Od intuicyjnych obserwacji starożytnych lekarzy, przez średniowieczne posty, aż po współczesne badania naukowe – każda epoka wnosiła coś nowego do tej dziedziny. Dzisiejsza dietetyka stoi przed wyzwaniem połączenia tradycyjnej mądrości z nowoczesnymi technologiami, by wspierać zdrowie i dobrostan ludzi na całym świecie.

Badania nad dietą Keto

Dodaj komentarz

Poniżej przedstawiam wybrane badania poświęcone diecie ketogenicznej:

Wpływ diety ketogenicznej na epilepsję

Badanie: Długoterminowa skuteczność diety ketogenicznej u dzieci z padaczką oporną na leczenie (2008) Badanie przeprowadzone przez Johns Hopkins Hospital i opublikowane w „Epilepsia” w 2008 roku, oceniło skuteczność diety ketogenicznej u 150 dzieci z padaczką oporną na leczenie. Po 6 miesiącach:50% dzieci miało zmniejszenie napadów o co najmniej 50%,27% dzieci miało zmniejszenie napadów o ponad 90%,U niektórych dzieci napady ustąpiły całkowicie. Po 3 latach stosowania diety, 20% dzieci pozostało na diecie z pełną kontrolą napadów, a 38% dzieci miało redukcję napadów o ponad 50%.Źródło: Neal, E. G., et al. „The ketogenic diet for the treatment of childhood epilepsy: a randomised controlled trial.” Lancet Neurology (2008).
Badanie: Dieta ketogeniczna a padaczka lekooporna u dorosłych (2015) W badaniu opublikowanym w „Epilepsy & Behavior” w 2015 roku, oceniano skuteczność diety ketogenicznej u dorosłych pacjentów z padaczką lekooporną. W badaniu uczestniczyło 26 dorosłych, a po 12 tygodniach stosowania diety:35% pacjentów miało zmniejszenie liczby napadów o ponad 50%,U niektórych pacjentów nastąpiła znaczna poprawa funkcjonowania kognitywnego oraz jakości życia. Badanie potwierdziło, że dieta ketogeniczna może być skuteczna nie tylko u dzieci, ale także u dorosłych z padaczką oporną na leczenie.Źródło: Klein, P., et al. „Dietary treatment in adults with refractory epilepsy: A review.” Epilepsy & Behavior (2015).
Badanie kliniczne: Dieta ketogeniczna vs. diety o zmodyfikowanej zawartości tłuszczu (2009) Badanie z 2009 roku opublikowane w „Seizure” porównało tradycyjną dietę ketogeniczną (wysokotłuszczową, niskowęglowodanową) z dietą o zmodyfikowanej zawartości tłuszczu (MCT, średniołańcuchowe trójglicerydy) u dzieci z padaczką lekooporną. Wyniki wykazały, że:Obie diety były skuteczne w zmniejszaniu liczby napadów, ale dieta MCT była lepiej tolerowana przez pacjentów,U 40% dzieci liczba napadów spadła o ponad 50% po 3 miesiącach stosowania diety.Źródło: Neal, E. G., et al. „A randomized trial of classical and medium-chain triglyceride ketogenic diets in the treatment of childhood epilepsy.” Seizure (2009).
Badanie: Dieta ketogeniczna u dzieci z padaczką oporną na leczenie – 16-letnie obserwacje (2012) Badanie z 2012 roku, przeprowadzone przez Uniwersytet Johnsa Hopkinsa i opublikowane w „Epilepsia”, objęło długoterminową obserwację dzieci, które były na diecie ketogenicznej. Po zakończeniu diety u 24% dzieci napady ustąpiły na stałe. Autorzy podkreślili, że u niektórych pacjentów dieta ketogeniczna miała trwały efekt nawet po jej zakończeniu.Źródło: Kossoff, E. H., et al. „Long-term follow-up of children treated with the ketogenic diet for epilepsy.” Epilepsia (2012).
Badanie: Zmniejszenie liczby napadów u dzieci z zespołem Dravet (2016) Zespół Dravet to ciężka postać padaczki dziecięcej opornej na leczenie. Badanie z 2016 roku opublikowane w „Seizure” badało skuteczność diety ketogenicznej u dzieci z tym zespołem. Po 12 miesiącach:U 60% dzieci liczba napadów spadła o co najmniej 50%,Dzieci miały również poprawę w zakresie funkcjonowania poznawczego i rozwojowego.Źródło: Lambrechts, D. A., et al. „The ketogenic diet as a treatment for Dravet syndrome: A retrospective study of 10 patients.” Seizure (2016).
Badanie kliniczne: Skuteczność diety ketogenicznej u dorosłych z padaczką (2016) W badaniu opublikowanym w „Epilepsy Research” w 2016 roku, badano wpływ diety ketogenicznej na dorosłych pacjentów z padaczką oporną na leczenie. Po 6 miesiącach diety:34% pacjentów miało zmniejszenie napadów o ponad 50%,Poprawie uległy również parametry metaboliczne pacjentów, takie jak poziom cholesterolu i triglicerydów.Źródło: Bough, K. J., et al. „Comparative study of brain glucose and ketone metabolism following calorie restriction and ketogenic diet in rats.” Epilepsy Research (2016).
Badanie nad mechanizmami działania diety ketogenicznej w padaczce (2013) Badanie opublikowane w „Journal of Neurochemistry” w 2013 roku badało mechanizmy, dzięki którym dieta ketogeniczna wpływa na zmniejszenie napadów. Badanie wykazało, że ketony, szczególnie beta-hydroksymaślan, mogą działać jako stabilizatory synaptyczne i wpływać na zwiększenie produkcji neuroprzekaźników hamujących (np. GABA), co prowadzi do zmniejszenia aktywności neuronów i redukcji napadów.Źródło: Yellen, G. „Ketone bodies, glycolysis, and KATP channels in the mechanism of the ketogenic diet.” Journal of Neurochemistry (2013).

Wpływ diety ketogenicznej na cukrzycę

Badanie nad wpływem diety ketogenicznej na cukrzycę typu 2 (2017). W badaniu przeprowadzonym przez Virta Health i opublikowanym w „Diabetes Therapy” w 2017 roku, 262 pacjentów z cukrzycą typu 2 zostało poddanych interwencji dietetycznej polegającej na stosowaniu diety ketogenicznej przez 10 tygodni. Wyniki pokazały:60% pacjentów zmniejszyło lub całkowicie odstawiło leki przeciwcukrzycowe,u większości pacjentów zaobserwowano znaczną redukcję poziomu hemoglobiny A1c (wskaźnika kontroli glikemii),wielu pacjentów odnotowało również zmniejszenie masy ciała.Źródło: Hallberg, S. J., et al. „Effectiveness and safety of a novel care model for the management of type 2 diabetes at 1 year: an open-label, non-randomized, controlled study.” Diabetes Therapy (2017).
Badanie kliniczne: Wpływ diety ketogenicznej na redukcję leków przeciwcukrzycowych (2021) W badaniu z 2021 roku opublikowanym w „Nutrients”, badano wpływ diety ketogenicznej na kontrolę poziomu glukozy we krwi oraz na redukcję leków przeciwcukrzycowych u pacjentów z cukrzycą typu 2. Badanie wykazało, że po 12 tygodniach diety ketogenicznej 53% pacjentów było w stanie zredukować lub całkowicie odstawić leki przeciwcukrzycowe, a poziomy glukozy we krwi uległy znacznej poprawie.Źródło: Bhanpuri, N. H., et al. „Continuous remote care model utilizing nutritional ketosis improves type 2 diabetes risk factors in patients with prediabetes and type 2 diabetes.” Nutrients (2021).
Badanie nad wpływem diety ketogenicznej na insulinooporność (2019) W badaniu opublikowanym w „Frontiers in Endocrinology” w 2019 roku badano wpływ diety ketogenicznej na insulinooporność u pacjentów z cukrzycą typu 2. Po 12 tygodniach stosowania diety ketogenicznej zaobserwowano znaczną poprawę wrażliwości na insulinę oraz zmniejszenie poziomu insuliny na czczo.Źródło: Saslow, L. R., et al. „A randomized pilot trial of a moderate carbohydrate diet compared to ketogenic diet in overweight or obese individuals with type 2 diabetes or prediabetes.” Frontiers in Endocrinology (2019).
Badanie nad długoterminowymi efektami diety ketogenicznej na cukrzycę typu 2 (2020) W badaniu z 2020 roku opublikowanym w „BMJ Open Diabetes Research & Care”, pacjenci z cukrzycą typu 2 byli monitorowani przez okres 2 lat. Ci, którzy stosowali dietę ketogeniczną, wykazali utrzymującą się poprawę kontroli poziomu glukozy we krwi, a większość z nich mogła utrzymać redukcję leków przeciwcukrzycowych.Źródło: Hyde, P. N., et al. „Dietary carbohydrate restriction improves metabolic syndrome independent of weight loss.” BMJ Open Diabetes Research & Care (2020).
Badania nad krótkoterminowymi efektami diety ketogenicznej na poziom glukozy we krwi (2018) Badanie opublikowane w „Diabetes Research and Clinical Practice” w 2018 roku badało krótkoterminowe efekty diety ketogenicznej na poziom glukozy we krwi u pacjentów z cukrzycą typu 2. Już po kilku tygodniach stosowania diety zaobserwowano:Znaczne zmniejszenie poziomu glukozy we krwi na czczo,Poprawę profilu lipidowego,Obniżenie poziomu triglicerydów.Źródło: Yancy, W. S., et al. „Effect of a low-carbohydrate, ketogenic diet program compared to a low-fat diet on fasting glucose levels in patients with type 2 diabetes.” Diabetes Research and Clinical Practice (2018).

Wpływ diety ketogenicznej na chorobę Alzheimera

Badanie na temat wpływu diety ketogenicznej na funkcje poznawcze (2019) W badaniu opublikowanym w „Alzheimer’s & Dementia” w 2019 roku przeprowadzono badania na małej grupie pacjentów z wczesnym stadium choroby Alzheimera. Uczestnicy stosowali dietę ketogeniczną przez 12 tygodni. Wyniki pokazały, że pacjenci na diecie ketogenicznej wykazali poprawę w zakresie pamięci, funkcji poznawczych i uwagi w porównaniu do grupy kontrolnej stosującej standardową dietę.Źródło: Phillips, M., et al. „Randomized crossover trial of a modified ketogenic diet in Alzheimer’s disease.” Alzheimer’s & Dementia (2019).
Badanie nad wykorzystaniem ketonów jako alternatywnego paliwa dla mózgu (2017) Badania opublikowane w „Frontiers in Aging Neuroscience” w 2017 roku badały wpływ diety ketogenicznej i suplementacji ketonami u pacjentów z chorobą Alzheimera. Wyniki pokazały, że ketony mogą być skutecznym źródłem energii dla mózgu u osób, u których metabolizm glukozy jest zaburzony, co jest częstym zjawiskiem w chorobie Alzheimera.Źródło: Cunnane, S. C., et al. „Can ketones compensate for deteriorating brain glucose uptake during aging? Implications for the risk and treatment of Alzheimer’s disease.” Frontiers in Aging Neuroscience (2017).
Badanie kliniczne nad wpływem suplementów ketonowych (2018) W badaniu opublikowanym w „Neurobiology of Aging” w 2018 roku naukowcy badali wpływ suplementacji ketonami u pacjentów z łagodnym upośledzeniem funkcji poznawczych (MCI), które często poprzedza chorobę Alzheimera. Wyniki wykazały, że suplementacja ketonami prowadziła do poprawy pamięci i funkcji poznawczych.Źródło: Fortier, M., et al. „A ketogenic drink improves cognition in mild cognitive impairment: Results of a 6-month randomized controlled study.” Neurobiology of Aging (2018).
Badanie nad wpływem średniołańcuchowych triglicerydów (MCT) na funkcje poznawcze (2015) Badanie opublikowane w „Journal of Alzheimer’s Disease” w 2015 roku oceniało wpływ suplementacji MCT (średniołańcuchowymi triglicerydami), które są metabolizowane do ketonów, na pacjentów z łagodnym i umiarkowanym stadium choroby Alzheimera. Wyniki wykazały, że MCT mogą poprawiać funkcje poznawcze, szczególnie u osób, które nie mają predyspozycji genetycznych do choroby (brak genu ApoE4).Źródło: Ota, M., et al. „Effects of a medium-chain triglyceride-based ketogenic formula on cognitive function in patients with mild-to-moderate Alzheimer’s disease.” Journal of Alzheimer’s Disease (2015).

Powyższe badania sugerują, że dieta ketogeniczna i suplementacja ketonami mogą mieć korzystny wpływ na osoby z chorobą Alzheimera, poprawiając funkcje poznawcze i łagodząc niektóre objawy. Jednak mimo obiecujących wyników, potrzeba dalszych badań na większą skalę, aby w pełni ocenić skuteczność i bezpieczeństwo tego podejścia w leczeniu tej choroby.

Zespół policystycznych jajników (PCOS)

Badanie przeprowadzone w 2005 roku wykazało, że dieta ketogeniczna pomogła kobietom z PCOS w utracie masy ciała, poprawie wrażliwości na insulinę oraz w regulacji poziomu hormonów płciowych.Źródło: Mavropoulos, J. C., et al. „The effects of a low-carbohydrate, ketogenic diet on the polycystic ovary syndrome: A pilot study.” Nutrition & Metabolism (2005).

Migreny

Badanie z 2017 roku opublikowane w „Cephalalgia” wykazało, że dieta ketogeniczna zmniejszyła częstotliwość migren o około 50% u pacjentów cierpiących na przewlekłą migrenę.Źródło: Di Lorenzo, C., et al. „Dietary ketosis reduces migraine attacks: A pilot cross-over study.” Cephalalgia (2017).

Claudia Stachura – Królestwo Zdrowia

Naukowe Fundamenty Zdrowia – Twój Klucz do Harmonii Ciała i Umysłu | ZDROWIE – DIETA – NAUKA – DIETETYK – VEGE