1. 14 listopada obchodzony jest ŚWIATOWY DZIEŃ CUKRZYCY.
2. Historia
3. Przyczyny cukrzycy
4. Objawy cukrzycy
5. Leczenie cukrzycy
6. Profilaktyka cukrzycy
7. Dieta w cukrzycy
   • Jakie produkty wybierać?
   • Wpływ niewłaściwej diety na powikłania cukrzycy
8. Współczesne badania nad cukrzycą

14 listopada obchodzony jest ŚWIATOWY DZIEŃ CUKRZYCY.

Cukrzyca to choroba cywilizacyjna, którą można kontrolować!

Ta metaboliczna choroba charakteryzuje się podwyższonym poziomem glukozy we krwi, dotyka coraz większą część populacji. Dzięki rozwojowi medycyny i coraz większej świadomości społecznej, cukrzyca jest chorobą, którą można skutecznie kontrolować i prowadzić pełne życia.

Historia

Pierwsze opisy objawów przypominających cukrzycę można znaleźć w starożytnych tekstach medycznych z Egiptu, Indii i Chin.

W XVII i XVIII wieku naukowcy zaczęli systematycznie badać cukrzycę. Thomas Willis, angielski lekarz, wprowadził termin „diabetes mellitus”.

Dopiero w XIX wieku, wraz z rozwojem medycyny, zaczęto dokładniej badać i opisywać cukrzycę. Francuski lekarz Avicenna w XI wieku opisał chorobę charakteryzującą się nadmiernym pragnieniem i częstym oddawaniem moczu – objawy typowe dla cukrzycy.

Przełomowym momentem w historii cukrzycy było odkrycie insuliny w 1921 roku przez Fredericka Bantinga i Charlesa Besta. To wydarzenie umożliwiło opracowanie skutecznej metody leczenia cukrzycy typu 1 i znacząco poprawiło jakość życia osób chorych.

W połowie XX wieku opracowano leki doustne dla osób z cukrzycą typu 2.

Obecnie obserwujemy ciągły rozwój technologii, takich jak ciągłe monitorowanie glukozy (CGM), pozwala na jeszcze lepsze zarządzanie cukrzycą.

Badania nad cukrzycą trwają. Naukowcy pracują nad nowymi lekami, terapiami genowymi i metodami zapobiegania cukrzycy. Celem jest stworzenie świata, w którym cukrzyca nie będzie ograniczać życia.

Przyczyny cukrzycy

Cukrzyca typu 1 powstaje w wyniku autoimmunologicznego zniszczenia komórek beta trzustki, odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Przyczyny tego procesu nie są w pełni poznane, ale uważa się, że genetyka i czynniki środowiskowe odgrywają w nim istotną rolę.

Cukrzyca typu 2 jest związana z insulinoopornością, czyli zmniejszoną wrażliwością komórek organizmu na działanie insuliny. Często występuje u osób otyłych i prowadzących mało aktywny tryb życia.

Istnieją również inne, rzadsze formy cukrzycy, takie jak cukrzyca młodzieńcza typu LADA, cukrzyca spowodowana zaburzeniami hormonalnymi czy lekami.

Objawy cukrzycy

Początkowo cukrzyca może przebiegać bezobjawowo lub z bardzo subtelnymi objawami, które łatwo zignorować.

Z czasem mogą pojawić się:

• Częste oddawanie moczu co jest związane z tym, iż wysoki poziom glukozy we krwi powoduje zwiększone wydalanie moczu.
• Nadmierne pragnienie wynika z tego, że organizm próbuje uzupełnić utratę płynów.
• Zmęczenie. Wysoki poziom glukozy we krwi zaburza prawidłowe funkcjonowanie komórek, prowadząc do uczucia zmęczenia i osłabienia.
• Utrata masy ciała. Pomimo zwiększonego apetytu, chory może chudnąć, ponieważ glukoza nie jest prawidłowo wykorzystywana przez organizm.
• Zaburzenia widzenia.  Wysoki poziom glukozy może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych w oku.
• Zakażenia. Osoby z cukrzycą są bardziej podatne na infekcje, zwłaszcza skóry i dróg moczowych.
• Zmieniona wrażliwość skóry. Może wystąpić mrowienie, drętwienie czy ból w kończynach.

Leczenie cukrzycy

Leczenie cukrzycy zależy od jej rodzaju i stopnia zaawansowania. Główne cele leczenia to utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, zapobieganie powikłaniom i poprawa jakości życia.

Odpowiednio zbilansowana dieta jest podstawą leczenia cukrzycy:

• Powinna być bogata w błonnik, warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe i chuda białko.
• Należy ograniczyć spożycie cukrów prostych i tłuszczów nasyconych.
• Regularny wysiłek fizyczny poprawia wrażliwość na insulinę i pomaga utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi.
• W zależności od rodzaju cukrzycy i jej nasilenia, lekarz może zalecić leki doustne lub insulinę.
• Regularne pomiary poziomu glukozy we krwi za pomocą glukometru pozwalają na dostosowanie leczenia i zapobieganie powikłaniom.

Profilaktyka cukrzycy

Chociaż nie zawsze można zapobiec cukrzycy typu 1, to w przypadku cukrzycy typu 2 wiele zależy od stylu życia. 

Aby zmniejszyć ryzyko zachorowania, warto:

• Nadwaga i otyłość są głównymi czynnikami ryzyka cukrzycy typu 2.
• Aktywność fizyczna poprawia wrażliwość na insulinę i pomaga utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi.
• Dieta bogata w błonnik, warzywa, owoce i pełnoziarniste produkty zbożowe zmniejsza ryzyko rozwoju cukrzycy.
• Palenie zwiększa ryzyko wielu chorób, w tym cukrzycy.
• Regularne kontrolowanie poziomu glukozy we krwi jest szczególnie ważne dla osób z grupy podwyższonego ryzyka, np. z nadciśnieniem tętniczym, podwyższonym poziomem cholesterolu czy rodzinnymi obciążeniami.

Dieta w cukrzycy

Dieta odgrywa kluczową rolę w leczeniu i zapobieganiu powikłań cukrzycy. Jej głównym celem jest utrzymanie poziomu glukozy we krwi w optymalnym zakresie, co pozwala zapobiec uszkodzeniu narządów i poprawić jakość życia.

Są cztery podstawowe zasady diety w cukrzycy, a mianowicie:

1. Spożywanie posiłków o regularnych porach pomaga utrzymać stabilny poziom glukozy we krwi.
2. Dieta powinna być bogata w różne grupy produktów, aby dostarczyć organizmowi niezbędnych witamin, minerałów i błonnika.
3. Węglowodany podnoszą poziom glukozy we krwi, dlatego ich spożycie powinno być kontrolowane.
4. Ćwiczenia fizyczne zwiększają wrażliwość na insulinę, co pomaga obniżyć poziom glukozy we krwi.

Jakie produkty wybierać?

• Węglowodany złożone powinny stanowić podstawę diety. Znajdziemy je w pełnoziarnistych produktach zbożowych (chleb żytni, kasza gryczana i jaglana, makaron pełnoziarnisty) warzywach (ogórki, pomidory, brokuły, szpinak) i owocach (np. jabłka, gruszki, jagody).
• Białko, które jest niezbędne do budowy i regeneracji tkanek. Dobre źródła białka to chude mięso, ryby, drób, jaja, nabiał i rośliny strączkowe (soja, fasola, soczewica).
• Zdrowe tłuszcze: oliwa z oliwek, awokado, orzechy i tłuste ryby.

Koniecznie należy ograniczyć:

• słodkie napoje,
• słodycze,
• tłuste mięso,
• produkty przetworzone i  fast foody.

Dieta pacjenta z cukrzycą powinna być dostosowana do wieku, aktywności fizycznej, współistniejących chorób i preferencji smakowych. 

Produkty o niskim indeksie glikemicznym (miara, która określa, jak szybko dany produkt podnosi poziom glukozy we krwi) powodują wolniejszy wzrost poziomu glukozy i są lepszym wyborem dla osób z cukrzycą.

Zdrowe odżywianie jest kluczem do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi i zapobiegania powikłaniom cukrzycy. Natomiast długotrwałe utrzymywanie wysokiego poziomu cukru we krwi prowadzi do uszkodzenia różnych narządów i układów w organizmie.

Wpływ niewłaściwej diety na powikłania cukrzycy

• Hiperglikemia czyli zbyt wysoki poziom cukru we krwi, który może prowadzić do kwasicy ketonowej, która jest stanem zagrażającym życiu.
• Hipoglikemia to natomiast zbyt niski poziom cukru we krwi, który może powodować zaburzenia świadomości, drgawki, a nawet śpiączkę.
• Odwodnienie. Wysoki poziom glukozy we krwi prowadzi do zwiększonego wydalania moczu, co może prowadzić do odwodnienia.
• Choroby układu krążenia takie jak miażdżyca, zawał serca, udar mózgu i choroby naczyń obwodowych.
• Nefropatia cukrzycowa. Uszkodzenie nerek może prowadzić do niewydolności nerek.
• Retinopatia cukrzycowa – uszkodzenie naczyń krwionośnych w oku, które może prowadzić do utraty wzroku.
• Neuropatia cukrzycowa – uszkodzenie nerwów, które objawia się mrowieniem, drętwieniem, bólem kończyn.
• Stopa cukrzycowa – zakażenia i owrzodzenia stóp, które mogą prowadzić do amputacji.

Odpowiednia dieta może znacząco zmniejszyć ryzyko wystąpienia tych powikłań.

Współczesne badania nad cukrzycą

Świat badań nad cukrzycą jest niezwykle dynamiczny. Naukowcy nieustannie poszukują nowych rozwiązań, które ułatwią życie osobom z cukrzycą i przyczynią się do skuteczniejszego leczenia tej choroby.

Oto kilka obszarów, na których obecnie skupiają się badania:

1. Terapie genowe: nukowcy pracują nad terapiami genowymi, które mogłyby w przyszłości wyleczyć cukrzycę typu 1 poprzez przywrócenie produkcji insuliny w organizmie.
2. Komórki macierzyste: badania nad komórkami macierzystymi skupiają się na możliwościach regeneracji uszkodzonych komórek produkujących insulinę
3. .Implanty do podawania insuliny: prace nad nowymi, bardziej zaawansowanymi implantami, które umożliwiałyby automatyczne dostosowywanie dawki insuliny do zmieniających się potrzeb organizmu.
4. Czujniki ciągłego monitorowania glukozy: nowe generacje czujników CGM są coraz dokładniejsze i łatwiejsze w obsłudze, co pozwala na jeszcze lepszą kontrolę poziomu glukozy.
5. Zastosowanie sztucznej inteligencji w analizie danych z czujników CGM, co umożliwia tworzenie bardziej spersonalizowanych planów leczenia.
6. Mikrobiom jelitowy: naukowcy badają związek między mikrobiomem jelitowym a cukrzycą, co może otworzyć nowe możliwości terapeutyczne. Mikrobiom jelitowy. Związek między mikrobiomem jelitowym a gospodarką glukozową jest złożony i wciąż badany. Jednak istnieją już solidne dowody na to, że mikrobiom odgrywa istotną rolę w rozwoju cukrzycy. Manipulacja mikrobiomem może stać się nowym narzędziem w walce z tą chorobą.
7. Zapobieganie cukrzycy. Duży nacisk kładzie się na badania nad czynnikami ryzyka i profilaktyką cukrzycy, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

Podsumowanie

Badania nad cukrzycą trwają. Naukowcy pracują nad nowymi lekami, terapiami genowymi i metodami zapobiegania cukrzycy. Celem jest stworzenie świata, w którym cukrzyca nie będzie ograniczać życia. Dzięki nowym rozwiązaniom osoby z cukrzycą będą mogły cieszyć się większą niezależnością i lepszą jakością życia.

Nowe metody leczenia mogą pomóc w zapobieganiu groźnym powikłaniom cukrzycy, takim jak choroby serca, niewydolność nerek czy uszkodzenie nerwów.

Skuteczniejsze leczenie cukrzycy może przyczynić się do zmniejszenia kosztów związanych z tą chorobą.